بیوپسی مغزی احتمالا برای افرادی که مشکوک به مشکلاتی نظیر تومورهای مغزی هستند، نامی آشناست. این روش تشخیصی توسط متخصصین برای بررسی وضعیت پیشرفت بیماری انجام می شود. اگر می خواهید اطلاعات کافی در خصوص بیوپسی مغزی کسب کنید، تا پایان این مقاله همراه ما باشید تا جامع ترین راهنمای علمی بیوپسی مغزی را به شما ارائه کنیم.
بیوپسی مغزی چیست؟
بیوپسی مغز به معنی برداشتن یک نمونه کوچک از مغز جهت مشاهده در زیر میکروسکوپ است. این روش تشخیصی به متخصصین کمک مینماید تا درمان مناسب برای بیمار را انتخاب نمایند. بیوپسی در اکثر موارد تحت بیهوشی عمومی انجام میشود، در نتیجه بیمار هیچ گونه درد و ناراحتی را حس نخواهد کرد. با اینکه انجام بیوپسی از مغز کمی ترسناک به نظر میرسد اما این روش تشخیص تومور مغزی یک ازمایش کاملاُ بیخطر است و نباید هیچ گونه نگرانی در مورد آن داشته باشید.
انواع بیوپسی برای تومورهای مغزی
بیوپسی مغز توسط یک پزشک متخصص به نام جراح مغز و اعصاب انجام میشود. این عمل معمولا به عنوان بخشی از درمان تومور مغزی انجام میشود. انواع مختلفی از روشها برای این کار وجود دارد که با توجه به محل تومور و شرایط بیمار ممکن است یکی از آن ها توسط بهترین جراح مغز و اعصاب در تهران انتخاب شود:
- بیوپسی به عنوان بخشی از جراحی برداشتن تومور
- بیوپسی استرئوتاکتیک
- بیوپسی باز
- نورواندوسکوپی
رضایت از دکتر مرتضی اشرافی
مراحل انجام بیوپسی مغز
بیوپسی مغز مانند یک جراحی در اتاق عمل انجام میشود. شما باید لباس مخصوص اتاق عمل را بپوشید. یک آنژیوکت برای وارد کردن داروهای مورد نیاز مانند داروی بیهوشی به پشت دست شما وصل میشود. مراحل بیوپسی مغز در تکنیکهای مختلف متفاوت است. در ادامه به صورت مختصر به هر کدام از آنها اشاره میشود.
بیوپسی به عنوان بخشی از جراحی برداشتن تومور
در این روش ممکن است هنگام برداشتن تمام یا بخشی از تومور مغزی، یک نمونه جهت بیوپسی انتخاب شود. این عمل با نام کرانیوتومی شناخته میشود. برای جراحی بخشی از استخوان جمجمه برداشته میشود، از طریق حفرهی ایجاد شده میتوان تومور و نمونهی لازم را خارج کرد.
بیوپسی استرئوتاکتیک
حفرهای کوچک در جمجمه ایجاد میشود (به اندازهای که یک سوزن بتواند به سمت تومور حرکت کند). برای تومورهایی که در بخشهای عمیق مغز قرار گرفتهاند و یا در قسمتهای مختلف مغز پخش شدهاند بیوپسی سوزنی به صورت هدایت شده و با کمک سیتی اسکن و یا ام آر آی توسط دستگاه ناویگیشن یا استرئوتاکسی انجام میشود تا سوزن را با دقت بالاتری به محل تومور هدایت نماید.
بیوپسی باز
در صورتی که نیاز باشد نمونهی بزرگی از تومور تهیه شود و یا اگر احتمال خونریزی وجود داشته باشد لازم است تا بیوپسی مغز به روش باز انجام شود. در این روش بخشی از استخوان جمجمه برداشته می شود تا دسترسی به تومور سادهتر صورت بگیرد. این روش بیوپسی با نام مینی کرانیوتومی نیز شناخته می شود.
نورواندوسکوپی
جهت تهیه نمونه از قسمتهایی از مغز که در فضای اطراف مایع مغزی قرار گرفتهاند از روش نورواندوسکوپی استفاده میشود. در این تکنیک از یک لولهی بلند به نام آندوسکوپ جهت مشاهدهی مغز و نمونه برداری از بافت تومور استفاده میشود.
دلایل انجام بیوپسی مغزی
بیوپسی مغزی زمانی انجام می شود که پزشک برای تشخیص دقیق نوع ضایعه یا توده مغزی به بررسی مستقیم بافت نیاز داشته باشد. گاهی MRI یا سی تی اسکن وجود یک ناحیه غیرطبیعی را نشان می دهند اما ماهیت دقیق آن را مشخص نمی کنند. در این شرایط، بیوپسی مغزی به تعیین تشخیص قطعی و انتخاب بهترین روش درمان کمک می کند.
| دلیل انجام بیوپسی مغزی | توضیحات |
|---|---|
| تشخیص نوع تومور مغزی | بیوپسی مشخص می کند توده مغزی دقیقا چه نوعی است و از چه سلول هایی تشکیل شده است. |
| تشخیص خوش خیم یا بدخیم بودن ضایعه | با بررسی نمونه بافت، میتوان سرطانی یا غیرسرطانی بودن ضایعه را با دقت بیشتری تعیین کرد. |
| تعیین درجه تومور | بیوپسی به پزشک کمک می کند شدت و درجه رشد تومور را مشخص کند تا درمان مناسب انتخاب شود. |
| افتراق تومور از عفونت یا التهاب | برخی ضایعات مغزی در تصویربرداری شبیه تومور دیده می شوند اما ممکن است منشا عفونی یا التهابی داشته باشند. |
| تصمیم گیری برای روش درمان | نتیجه بیوپسی مشخص می کند بیمار به جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی یا درمان دارویی نیاز دارد. |
| بررسی ضایعات با تشخیص نامشخص | زمانی که MRI یا CT پاسخ قطعی ندهند، بیوپسی برای روشن شدن ماهیت ضایعه انجام می شود. |
| ارزیابی عود تومور مغزی | در بیمارانی که سابقه تومور مغزی دارند، بیوپسی عود بیماری را از تغییرات ناشی از درمان جدا می کند. |
| تشخیص برخی بیماری های نادر مغزی | در موارد خاص، بیوپسی برای شناسایی بیماری های نادر، آسیب های بافتی یا اختلالات پیچیده مغز انجام می شود. |
آمادگی های قبل از بیوپسی مغز
برای آن که بیوپسی مغزی را انجام دهید لازم است برخی موارد را مد نظر داشته و مطابق دستورات پزشک خود عمل کنید. ابتدا با جراح خود ملاقات خواهید داشت. پزشک در این جلسه در مورد تمام خطرات و مزایای بیوپسی که قرار است انجام شود اطلاعات کاملی در اختیار شما قرار خواهد داد، هرگونه ابهام و ترسی که در مورد این عمل دارید میتوانید در این جلسه با پزشک خود مطرح نمائيد.
آمادگیهای پیش از بیوپسی مغز در اغلب موارد به شرح زیر است:
- گاهی باید از یک شب پیش از عمل در بیمارستان بستری شود.
- داروهایی که مصرف میکنید را به پزشک اطلاع دهید. در برخی موارد لازم است مصرف برخی داروها پیش از عمل قطع شود.
- آزمایش خون، برخی تستهای قلبی و سایر آزمایشهای ضروری را طبق دستور پزشک انجام دهید.
- جهت کمک به گردش خون ممکن است جورابهای تنگ و کشی بلند به شما داده شود تا ساق پای شما را بپوشاند. پس از بیوپسی مغز میزان تحرک شما باید تا مدتی کم شود به همین دلیل جهت پیشگیری از لخته شدن خون، پوشیدن این جورابها به برخی بیماران پیشنهاد میشود.
- شب قبل از بیوپسی دوش بگیرید و از صابونهای ضد عفونی که به شما داده شده است جهت استحمام استفاده کنید.
- طبق دستور پزشک، از چند ساعت پیش از جراحی، از خوردن و آشامیدن هرگونه مادهی غذایی خودداری نمائيد.
مراقبت های بعد از بیوپسی مغز
بعد از اتمام بیوپسی شما به اتاق ریکاوری منتقل میشود. پس از چند ساعت که به هوش آمدید یک معاینهی کامل انجام میشود. در صورتی که درد داشته باشید به شما داروهای مسکن داده میشود.
- در اغلب موارد لازم است به مدت یک شب پس از بیوپسی در بیمارستان بستری بمانید.
- در برخی از بیماران، چند ساعت پس از بیوپسی، پزشک به بیمار اجازهی ترخیص خواهد داد.
- در هنگام بازگشت به منزل باید یک همراه داشته باشید.
- پس از بازگشت به منزل دستورالعملهای جراح برای مصرف داروها و سایر مراقبت های را اجرا نمائید.
- پس از آماده شدن نتایج میتوانید جهت انتخاب روند درمان تومور مغزی با پزشک خود ملاقات داشته باشید.
- آماده شدن نتایج معمولاُ به 1 الی 2 هفته زمان نیاز دارد.
بیشتر بخوانید: طول عمر مبتلایان تومور مغزی
خطرات انجام بیوپسی مغزی
بیوپسی مغزی با وجود اینکه یکی از روشهای مهم برای تشخیص دقیق ضایعات مغزی است اما ممکن است مانند هر اقدام تهاجمی دیگر با عوارضی همراه باشد. البته این عوارض در همه بیماران رخ نمی دهند و شدت آنها به محل ضایعه، وضعیت عمومی بیمار و نوع بیوپسی بستگی دارد. به طور کلی عوارض این روش به شرح زیر است:
- عفونت
- تشنج
- سردرد
- سرگیجه
- تورم مغز
- خونریزی مغزی
- اختلال در تکلم
- اختلال در بینایی
- تهوع و استفراغ
- اختلالات عصبی موقت
- اختلالات عصبی دائمی
- کاهش سطح هوشیاری
- درد در محل نمونه برداری
- نشت مایع مغزی نخاعی
- آسیب به بافت سالم مغز
- افزایش فشار داخل جمجمه
- ضعف یا بی حسی در اندام ها
- واکنش به داروی بیهوشی یا بی حسی
بیوپسی مغزی برای چه کسانی لازم است؟
بیوپسی مغزی معمولا برای بیمارانی انجام می شود که در مغز آنها ضایعه، توده یا ناحیه ای غیرطبیعی دیده شده و برای تشخیص دقیق ماهیت آن، بررسی بافتی ضروری است. در بسیاری از موارد، تصویربرداری هایی مانند MRI و سی تی اسکن اطلاعات اولیه مهمی ارائه می دهند اما برای تصمیم گیری نهایی درباره نوع بیماری و انتخاب روش درمان، نمونه برداری از بافت مغز لازم می شود.
- بیماران مشکوک به تومور مغزی
- بیماران مشکوک به عفونت مغزی
- افراد مشکوک به بیماریهای التهابی مغز
- بیماران مبتلا به ضایعات عودکننده مغزی
- افرادی با ضایعات عمقی یا حساس مغز
- افرادی با توده یا ضایعه مغزی نامشخص
- بیماران با احتمال تومور خوشخیم یا بدخیم
- افرادی با ضایعات غیرقابل تشخیص در MRI یا CT
- بیمارانی که جراحی مستقیم برای آنها مناسب نیست
- افرادی که برای انتخاب درمان به تشخیص قطعی نیاز دارند
رضایت از دکتر مرتضی اشرافی
هزینه بیوپسی مغزی
هزینه بیوپسی مغزی به عوامل مختلفی مانند نوع بیوپسی، محل انجام، دستمزد جراح مغز و اعصاب، هزینه بیمارستان و آزمایش های پاتولوژی بستگی دارد. به همین دلیل نمی توان برای همه بیماران یک مبلغ ثابت در نظر گرفت و هزینه نهایی پس از بررسی شرایط فرد مشخص می شود.
همچنین اگر بیوپسی مغزی با روش استریوتاکتیک، تصویربرداری پیشرفته یا بستری در بخش ویژه انجام شود، هزینه آن بیشتر خواهد بود. پوشش بیمه پایه و بیمه تکمیلی نیز بخش مهمی از هزینه ها را کاهش می دهد. برای اطلاع از هزینه دقیق بیوپسی مغزی، بهتر است قبل از انجام این روش با مرکز درمانی و پزشک معالج مشورت کنید.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، بیوپسی مغزی یکی از دقیق ترین روش ها برای تشخیص ماهیت ضایعات و توده های مغزی است و نقش بسیار مهمی در انتخاب مسیر درمان دارد. این روش به پزشک کمک می کند تا نوع بیماری، خوش خیم یا بدخیم بودن ضایعه و شدت آن را با اطمینان بیشتری مشخص کند. هرچند بیوپسی مغزی یک اقدام تخصصی و تهاجمی است اما در بسیاری از موارد برای رسیدن به تشخیص قطعی ضروری به شمار می رود. آگاهی از نحوه انجام، عوارض احتمالی، مراقبت ها و هزینه بیوپسی مغزی به بیماران و خانوادهها کمک می کند تا با آمادگی بیشتری این مسیر درمانی را طی کنند.
