کیفوز یا گوژپشتی به انحنای غیرطبیعی ستون فقرات در ناحیه قفسه سینه گفته می شود که این عارضه منجر به خمیدگی بیش از حد پشت و بروز مشکلات جسمانی می گردد. این بیماری به دلیل عواملی اعم از ضعف عضلانی، بیماری های استخوانی، آسیب های فیزیکی یا مشکلات مادرزادی بوجود می آید. این بیماری با علائمی اعم از درد در ناحیه پشت، کاهش تحرک، اختلالات تنفسی و حرکتی همراه است. درمان کیفوز به سن و شدت بیماری بستگی دارد و شامل روشهای مختلفی می باشد. در ادامه به بررسی موضوعاتی اعم از علائم این عارضه، دلایل بروز، انواع، عوارض و روشهای تشخیص آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
کیفوز یا گوژپشتی چیست؟
کیفوز یا گوژپشتی یک اختلال در ستون فقرات بوده که منجر به انحنای غیرطبیعی در ستون فقرات و خمیدگی بیش از حد در قسمت بالای کمر می شود. در حالت طبیعی، ستون فقرات صاف دیده می شود و دارای انحناهای ملایمی بوده اما در افراد مبتلا به این عارضه، این انحنا به طور غیرطبیعی بیشتر شده و پشت فرد به سمت جلو خم می شود که به این حالت کیفوز یا گوژپشتی می گویند. لازم به ذکر است این عارضه ممکن است در هر سنی و بنا به دلایل مختلفی رخ دهد اما بروز آن در سنین بلوغ بسیار شایع است.
انواع کیفوز یا گوژپشتی کمر
گوژپشتی با توجه به علت و وِیژگی های آن به انواع مختلفی تقسیم می شود. به طور کلی انواع این بیماری به شرح زیر است:
کیفوز موقعیتی
کیفور موقعیتی یکی از شایع ترین نوع این عارضه بوده که به دلیل نشستن یا ایستادن نادرست، ضعف عضلات پشت یا عادت های نادرست بدن بوجود می آید. به طور کلی ستون فقرات دارای ساختار سالمی بوده اما انحنای آن به علت رفتارهای نامناسب و عدم تقویت عضلات پشت بیشتر می شود. این نوع عارضه در دوران نوجوانی و بیشتر در دختران مشاهده می شود. معمولا این بیماری با انجام تمرینات فیزیوتراپی و ورزش قابل درمان است.
کیفوز ساختاری
معمولا این نوع کیفوز در سنین 10 الی 16 سالگی به دلیل مشکلات ساختاری در مهره ها بروز می کند. مهره ها در این نوع بیماری به طور غیرطبیعی رشد کرده و منجر به افزایش انحنا و ایجاد خمیدگی در ستون فقرات می شود. لازم به ذکر است اگر این نوع عارضه شدید باشد نیاز به درمان هایی اعم از بریس یا جراحی است.
کیفوز مادرزادی
کیفوز مادرزادی از بدو تولد وجود داشته و به دلیل مشکلات مادرزادی در رشد مهره ها یا ستون فقرات بروز می کند. به عبارت دیگر ستون فقرات در رحم رشد طبیعی نداشته و استخوان ها به درستی شکل نمی گیرند. معمولا این مشکلات در دوران جنین بوجود می آید و باعث انحنای غیرطبیعی در کمر می شود. لازم به ذکر است کیفوز مادرزادی در سنین پایین تر باید شناسایی و درمان شود زیرا با افزایش سن ممکن است وضعیت گوژپشتی شدید شود.
بیشتر بخوانید: هیدروسفالی چیست؟
کیفوز شوئرمن
کیفوز شوئرمن نوعی کیفوز ساختاری بوده که در سنین بلوغ و بیشتر در پسران بروز می کند. در این نوع مهره ها به طور غیر طبیعی رشد کرده و به شکل مثلثی در می آید. این نوع گوژپشتی منجر به انحنای بیش از حد ستون فقرات، درد در ناحیه پشت و کاهش انعطاف پذیری می گردد. لازم به ذکر است بدشکلی ستون فقرات کیفوز شوئرمن از کیفوز موقعیتی بیشتر بوده و خمیدگی آن تیز و زاویه دار است و معمولا فرد نمیتواند کمر خود را صاف کند.
کیفوز اسپوندیلیت آنکیلوزان
کیفوز اسپوندیلیت آنکیلوزان به دلیل بیماری اسپوندیلیت آنکیلوزان در افراد بروز می کند. لازم به ذکر است اسپوندیلیت آنکیلوزان یک بیماری التهابی مزمن بوده که باعث ادغام مهره های ستون فقرات، التهاب و آسیب دیدگی مهره ها، کاهش انعطاف پذیری و انحنای غیرطبیعی ستون فقرات در ناحیه کمر می شود. لازم به ذکر است در این نوع اگر دنده ها درگیر باشد ممکن است فرد دچار مشکلات تنفسی شود. این نوع گوژپشتی درمان قطعی ندارد اما روشهایی اعم از مصرف داروهای ضد التهابی، فیزیوتراپی و در موارد شدیدتر جراحی در درمان این عارضه موثر است.
بیشتر بخوانید: انحراف ستون فقرات چیست؟
علائم گوژپشتی
علائم این بیماری در بدن هر فرد متفاوت و شدت آن متغیر است. در صورت بروز هر یک از علائم ذکر شده در زیر سریعا به بهترین جراح مغز و اعصاب تهران مراجعه نمایید. برخی از رایج ترین علائم این عارضه به شرح زیر است:
- درد پشت
- فرسایش دیسک
- مشکلات تنفسی
- گزگز کردن پاها
- کاهش انعطاف پذیری
- وضعیت غیر عادی سر
- خمیدگی غیر طبیعی کمر
- کمر درد و احساس سفتی
- خستگی و احساس ضعف
- شانه های گرد و جلو آمده
- سفت شدن ماهیچه های پشت ران
- از بین رفتن انعطاف ناحیه فوقانی پشت
- اختلال در وضعیت بدن و مشکل در ایستادن و نشستن
دلایل بروز کیفوز یا گوژپشتی
همانطور که در بالا ذکر کردیم به خم شدن رو به جلوی مهره های فوقانی کمر، کیفوز گفته می شود. این عارضه بنا به دلایل مختلفی رخ می دهد که در ادامه به برخی از مهمترین آنها اشاره می نماییم:
- عوامل مادرزادی: در برخی افراد، مشکلات ساختاری در ستون فقرات از بدو تولد وجود داشته که باعث ایجاد انحنای غیرطبیعی در کمر می شود.
- ضعف عضلات: ضعف در عضلات پشت و شکم منجر به عدم حمایت از ستون فقرات و در نتیجه ایجاد انحنا و خمیدگی در ناحیه کمر می شود.
- آسیب دیدگی و ضربه: آسیب های جسمی مانند تصادفات یا شکستگی ستون فقرات منجر به بروز تغییرات در ساختار مهره ها و بروز این عارضه می شود.
- بیماری های استخوانی: بیماری هایی اعم از پوکی استخوان باعث ضعیف شدن استخوان ها می شود که این موضوع منجر به شکستگی مهره ها و انحنا در ستون فقرات می گردد.
- بیماری های التهابی: بیماری هایی مانند اسپوندیلیت آنکیلوزان باعث التهاب ستون فقرات شده که این عارضه با گذشت زمان به انحنای ستون فقرات منجر می شود.
- عادات نادرست نشستن و ایستادن: نشستن یا ایستادن طولانی مدت در وضعیت های نامناسب باعث تغییرات غیرطبیعی در انحنای ستون فقرات می شود.
- پوکی استخوان: این نوع بیماری منجر به تضعیف و شکستگی مهره های ستون فقرات می گردد و ایجاد فشار به مهره ها باعث بروز گوژپشتی می شود.
- تخریب دیسک: دیسک ها بالشتک های نرم بین مهرهها بوده که وظیفه جذب شوک و تسهیل حرکت ستون فقرات را بر عهده دارند. با افزایش سن، این دیسک ها صاف و منقبض شده و باعث کاهش انعطاف پذیری ستون فقرات و تشدید وضعیت گوژپشتی می شود.
- بیماری شوئرمن: این بیماری ساختاری در دوران بلوغ رخ می دهد و موجب تغییر شکل مهره ها و افزایش انحنا در قسمت بالایی کمر می شود.
بیشتر بخوانید: فلج شدن بعد از جراحی تومور مغزی
روشهای تشخیص کیفوز
برای تشخیص این عارضه روشهای مختلفی وجود داشته که در ادامه به آنها اشاره می نماییم:
- معاینه فیزیکی
- سی تی اسکن (CT scan)
- آزمایش های تراکم استخوان
- آزمایش های فیزیکی و عصبی
- تصویربرداری با ام آر آی (MRI)
- تصویربرداری با اشعه ایکس (X-ray)
روشهای درمان گوژپشتی
روش های درمان گوژپشتی به شدت، نوع و علت بیماری بستگی دارد به همین دلیل روش درمان برای هر فرد متفاوت است. برخی از رایج ترین روشهای درمان این عارضه به شرح زیر است:
- جراحی
- فیزیوتراپی
- استفاده از بریس
- درمان با طب سوزنی
- ورزش و حرکات بدنسازی
- مصرف داروهای مسکن و ضدالتهاب
- تغییرات سبک زندگی و اصلاح وضعیت بدن
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، گوژپشتی یک انحنای غیرطبیعی در ستون فقرات بوده که بنا به دلایل مختلفی اعم از ضعف عضلانی، آسیب دیدگی، بیماری های التهابی یا مشکلات ساختاری بروز می کند. علائم این بیماری شامل کمر درد، کاهش انعطاف پذیری و مشکلات تنفسی است. لازم به ذکر است در صورت عدم درمان کیفوز، ممکن است عوارض جدی اعم از درد مزمن، مشکلات قلبی و تنفسی و اختلالات روانی رخ دهد.
