اسکولیوز یا انحراف ستون فقرات ناهنجاری است که منجر به ایجاد یک منحنی غیرطبیعی در ستون فقرات به صورت جانبی می شود. اسکولیوز به صورت های مختلف ممکن است ایجاد شود، برای تعیین شدت اسکولیوز از درجه بندی هایی استفاده می شود که در ادامهی این مقاله در مورد درجه بندی اسکولیوز، روشهای تعیین درجه اسکولیوز، روشهای درمان آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
شدت اسکولیوز با مقیاسی تحت عنوان زاویه ی کاب تعیین می شود. زاویهی کاب با انجام تصویربرداری از ستون فقرات توسط اشعه ایکس مشخص خواهد شد.
زاویه کاب در ستون فقرات چیست؟
در یک فرد سالم زمانی که از سمت جلو یا عقب به ستون فقرات او نگاه کنید کاملا صاف و در راستای یک خط مستقیم است اما ستون فقرات در افراد مبتلا به اسکولیوز به سمت راست یا چپ انحنا دارد. تا زمانی که این انحنا کمتر از 10 درجه باشد، ناهنجاری موجود به عنوان اسکولیوز طبقه بندی نمی شود اما اگر میزان انحنا بیشتر از 10 درجه باشد به عنوان اسکولیوز در نظر گرفته خواهد شد.
شدت اسکولیوز با مقیاسی تحت عنوان زاویه ی کاب تعیین می شود. زاویهی کاب با انجام تصویربرداری از ستون فقرات توسط اشعه ایکس مشخص می گردد.
توجه: جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر مرتضی اشرافی، بر روی کلمه تماس کلیک کنید.
نحوه تعیین درجه اسکولیوز با زاویه کاب
برای تعیین درجه انحراف ستون فقرات ابتدا تصاویری با اشعه ایکس از ستون فقرات تهیه و سپس خطوطی در بالا و پایین مهره ها رسم می شود. مهره هایی که دارای بیشترین انحراف هستند در راس قرار می گیرند و زاویه ی حاصل بر حسب درجه به عنوان مقیاسی برای تعیین شدت بیماری اسکولیوز در نظر گرفته می شود.
درجه بندی اسکولیوز بر اساس شدت بیماری
اسکولیوز خفیف
زاویهی کاب بین 10 تا 25 درجه باشد.
اسکولیوز متوسط
زاویهی کاب بین 25 تا 40 درجه باشد.
اسکولیوز شدید
زاویهی کاب بیشتر از 40 درجه باشد.
- خفیف : معمولا این درجه بدون علائم جدی بوده و با مدیریت، نظارت منظم و تمرینات اصلاحی بهبود می یابد.
- متوسط: احتمال بروز درد و ناهنجاری ظاهری در اسکولیوز متوسط بیشتر بوده و معمولا نیاز به بریس دارد.
- شدید: اسکولیوز شدید ممکن است با عوارضی قلبی و ریوی همراه بوده و معمولا با روشهای جراحی بهبود می یابد.
نمودار درجه انحنا اسکولیوز در بزرگسالان و نوجوانان
با اینکه اسکولیوز، ناهنجاری بوده که اغلب در نوجوانان دیده می شود و معمولا بین سنین 10 تا 18 سالگی تشخیص داده می شود. البته ممکن است این عارضه در بزرگسالان نیز دیده شود. دو نوع شایع اسکولیوز در بزرگسالن شامل اسکولیوز ایدیوپاتیک و دژنراتیو است.
بزرگسالانی که مبتلا به انواع انحراف ستون فقرات نظیر اسکولیوز ایدیوپاتیک هستند معمولا جز گروهی هستند که از نوجوانی مبتلا به اسکولیوز ایدیوپاتیک بوده اند اما این ناهنجاری در سنین نوجوانی در آنها تشخیص داده نشده است. اما اسکولیوز دژنراتیو بزرگسالان به دلیل دژنراسیون طبیعی ستون فقرات مرتبط با سن ایجاد می شود.
به طور کلی اسکولیوز یک بیماری پیشرونده بوده و اگر تحت درمان قرار نگیرد با افزایش سن به مرور بدتر می شود. درجه بندی اسکولیوز در بزرگسالان و نوجوانان یکسان است و طبقه بندی آن به همان صورتی است که پیشتر اشاره شد.
اهمیت تعیین درجه اسکولیوز
تعیین درجه اسکولیوز برای تشخیص شدت اسکولیوز و انتخاب روش درمان انحراف ستون فقرات از اهمیت بالایی برخوردار است. لازم به ذکر است رویکردهای درمانی که برای درجات مختلف انحراف ستون فقرات انجام می شود، متفاوت است. به طور کلی اهمیت تعیین درجه اسکولیوز به شرح زیر است:
- تشخیص شدت بیماری: درجه اسکولیوز نشان دهنده میزان انحراف ستون فقرات بوده و شدت بیماری را مشخص می کند.
- پیشگیری از عوارض: ارزیابی دقیق و به موقع این عارضه منجر به جلوگیری از پیشرفت بیماری و بروز عوارض جانبی می شود.
- انتخاب روش درمانی: روشهای درمانی اسکولیوز اعم از فیزیوتراپی، استفاده از بریس یا جراحی با توجه به درجه انحراف ستون فقرات انتخاب می شود.
توجه: جهت اخذ نوبت و برقراری ارتباط با دکتر مرتضی اشرافی، بر روی کلمه تماس کلیک کنید.
روشهای تعیین درجه اسکولیوز
لازم به ذکر است از طریق روشهای مختلفی میتوان درجه اسکولیوز را تعیین نمود. برخی از مهمترین روشهای درجه اسکولیوز به شرح زیر است:
- معاینه فیزیکی: ابتدایی ترین روش ارزیابی اسکولیوز، معاینه فیزیکی بوده که برای تشخیص آن باید به بهترین جراح مغز و اعصاب تهران مراجعه نمایید. سپس پزشک معاینه فیزیکی را با مشاهده تقارن شانه ها، لگن و قفسه سینه انجام می دهد و شما باید به جلو خم شوید تا انحنای ستون فقرات بهتر مشخص شود.
- رادیوگرافی: بهتر است بدانید رادیوگرافی رایج ترین و دقیق ترین روش برای تعیین درجه اسکولیوز بوده و زاویه کاب در تصاویر رادیوگرافی اندازه گیری می شود.
- ام آر آی و سی تی اسکن: در موارد شدید و پیچیده برای ارزیابی ساختارهای داخلی از روش تصویربرداری استفاده می شود.
- اندازه گیری زاویه کاب: زاویه کاب معیار استاندارد برای اندازه گیری انحراف ستون فقرات است. این زاویه با کشیدن خطوط موازی با لبه های بالاترین و پایین ترین مهره های منحنی و سپس اندازه گیری زاویه تقاطع آنها تعیین می شود.
روش های درمانی مناسب با توجه به درجه انحراف ستون فقرات
- اگر زاویهی اسکولیوز بین 10 تا 25 درجه باشد معمولا نیاز به درمان خاصی نیست، به این گروه از بیماران توصیه می شود که تحت مراقبت بوده و به صورت دوره ای در فواصل زمانی 3، 6 و 12 ماهه برای معاینه مراجعه نمایند تا اگر بیماری پیشرفت داشت درمان های مناسب به آنها ارائه شود. البته لازم به ذکر است تمرینات ورزشی و فیزیوتراپی نیز برای درمان این عارضه موثر است.
- در افرادی که زاویه ی اسکولیوز بین 25 تا 40 باشد، استفاده از بریس توصیه می شود. علاوه بر استفاده از بریس، تمرینات سفارشی می تواند وضعیت مهره های ستون فقرات را بهبود ببخشد. تمرینات فیزیوتراپی که برای هر بیمار به صورت اختصاصی طراحی می شود.
- اگر درجه ی انحراف ستون فقرات در نوجوانان یا بزرگسالان بیشتر از 40 درجه باشد، درمان های جراحی توصیه می شود. روشهای مختلفی برای جراحی و درمان اسکولیوز وجود دارد که متداولترین آن روش جراحی فیوژن ستون فقرات است.
نتیجه گیری؛ چرا تعیین درجه انحراف ستون فقرات مهم است؟
اسکولیوز به وضعیتی گفته می شود که ستون فقرات دارای انحنای جانبی است. برای انتخاب روش درمان مناسب و جهت تشخیص انواع اسکولیوز از مقیاسی تحت عنوان زاویه کاب برای درجه بندی استفاده می شود. اسکولیوز بر اساس زاویهی کاب به سه درجهی خفیف، متوسط و شدید تقسیم می شود. هر چقدر درجه اسکولیوز کمتر باشد یعنی انحراف ستون فقرات کمتر است. در صورتی که مبتلا به اسکولیوز هستید با تعیین درجهی اسکولیوز و میزان انحراف ستون فقرات، روشهای درمانی مناسب برای شما انتخاب خواهد شد.
