مننژیت (Meningitis) یک بیماری التهابی بوده که غشای محافظ مغز و نخاع (معروف به مننژها) را درگیر می کند. این بیماری بنا به دلایل مختلفی اعم از عفونت های ویروسی، باکتریایی، قارچی و عوامل غیر عفونی بوجود می آید. بهتر است بدانید مننژیت دارای اعصاب، عروق خونی و مایع محافظ بوده و وظیفه محافظت از مغز و نخاع در برابر آسیب دیدگی را بر عهده دارد. این بیماری با علائم متعددی اعم از سردرد شدید، تب، سفتی گردن، حالت تهوع و کاهش سطح هوشیاری همراه است. معمولا این عارضه بسیار خفیف بوده و ممکن است با گذشت زمان و به صورت طبیعی و خود به خود بهبود یابد. در این مقاله به بررسی موضوعات مختلفی اعم از علائم و دلایل بروز این عارضه، عوارض، عوامل خطر ابتلا، روشهای تشخیص و درمان آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
مننژیت چیست؟
مننژیت یک نوع بیماری التهابی مغزی بوده که غشاهای نازکی که مغز و نخاع را احاطه کرده و از آنها محافظت می کنند را تحت تاثیر قرار می دهند. معمولا این عارضه به دلیل عفونت های ویروسی، باکتریایی، قارچی و غیر عفونی بروز می کند. لازم به ذکر است مننژیت باکتریایی بسیار جدی بوده و منجر به آسیب های دائمی مغز، ناشنوایی و مرگ می شود. بنابراین تشخیص و درمان زودهنگام این بیماری نقش بسزایی در پیشگیری از عوارض های احتمالی دارد.
انواع مننژیت
همانطور که در بالا ذکر کردیم این بیماری بر اساس دلایل بروز به چند نوع تقسیم می شود که در ادامه به آنها اشاره می نماییم:
- آمیبی اولیه
- مننژیت حاد
- مننژیت انگلی
- مننژیت مزمن
- مننژیت قارچی
- مننژیت آسپتیک
- مننژیت ویروسی
- مننژیت باکتریایی
- مننژیت غیر عفونی
علائم بروز بیماری مننژیت
بهتر است بدانید علائم این بیماری به نوع و شدت بیماری بستگی دارد به همین دلیل علائم آن متفاوت است. لازم به ذکر است این بیماری بسیار جدی و خطرناک بوده به همین دلیل در صورت بروز هر یک از علائم ذکر شده، سریعا به بهترین جراح مغز و اعصاب تهران مراجعه نمایید. به طور کلی رایج ترین علائم این بیماری به شرح زیر است:
- تشنج
- تب بالا
- حالت تهوع
- سردرد شدید
- سفتی گردن
- خواب آلودگی
- حساسیت به نور
- مشکلات در حرکت
- گیجی و عدم تمرکز
- کاهش سطح هوشیاری
- لکه های قرمز یا بنفش روی پوست
علائم در کودکان و نوزادان
- بی حالی
- بی اشتهایی
- سفتی گردن
- تورم در ناحیه ملاج
- مشکل در بیدار شدن
- تب به همراه بدن سرد
- خواب آلودگی غیرعادی
- گریه مداوم و غیر قابل کنترل
دلایل بروز مننژیت مغزی
به طور کلی این بیماری به دلیل التهاب غشاهای مغز و نخاع ایجاد می شود اما عوامل متعددی منجر به بروز این عارضه می شود. دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
- انگل: لازم به ذکر است عفونت های انگلی بسیار نادر بوده و توسط انگل هایی همچون نگلریا فاولری بوجود می آیند.
- ویروس: یکی از دلایل شایع بروز این عارضه، عفونت های ویروسی اعم از انترو ویروس، هرپس سیمپلکس، ویروس اوریون و ویروس زونا می باشد.
- با کتری ها: عفونت های باکتریایی یکی از دلایل بروز مننژیت های شدید و خطرناک بوده که شامل نایسریا مننژیتیدیس، استرپتوکوک پنومونیه و هموفیلوس آنفلوآنزا نوع B است.
- قارچی: این نوع عفونت ها بیشتر در افرادی که دارای سیستم ایمنی ضعیف هستند، مشاهده می شود. یکی از شایع ترین عفونت های قارچی کریپتوکوکوس نئوفورمنس می باشد.
سایر دلایل بروز این عارضه
- مشکلات خودایمنی
- سرطان و تومورهای مغزی و نخاعی
- مصرف برخی داروهای شیمی درمانی
- وارد شدن ضربه به سر یا انجام جراحی های مغزی
عوارض مننژیت مغزی
در صورت تاخیر در درمان یا عدم درمان این عارضه ممکن است عوارض جدی و طولانی مدت بروز کند. البته شدت این عوارض به نوع و پیشرفت بیماری بستگی دارد. در ادامه به برخی از عوارض شایع این بیماری اشاره می نماییم:
- تشنج
- مرگ
- ناشنوایی
- تورم مغز
- هیدروسفالی
- آسیب مغزی
- کاهش بینایی
- نارسایی کلیه
- عفونت گسترده
- مشکلات حافظه
- اختلال در یادگیری
- افسردگی و اضطراب
- آسیب دیدگی اندام ها
- فلج یا ضعف عضلانی
بیشتر بخوانید: ضربه مغزی چیست؟
عوامل افزایش خطر ابتلا به بیماری مننژیت مغزی
لازم به ذکر است عوامل مختلفی منجر به افزایش خطر ابتلا به این بیماری می شود که این عوامل به شرایط محیطی، نوع و وضعیت جسمانی فرد بستگی دارد. به طور کلی مهمترین عوامل خطر ابتلا به این عارضه به شرح زیر است:
- سن
- بارداری
- عدم واکسیناسیون
- ضعف سیستم ایمنی
- عفونت های مکرر و مزمن
- تماس با افراد مبتلا به مننژیت
- زندگی در محیط های پرجمعیت
- جراحی و آسیب دیدگی به جمجمه
روشهای تشخیص بیماری مننژیت
پزشک برای تشخیص این بیماری نیاز به معاینه فیزیکی و انجام آزمایشات تخصصی دارد به همین دلیل روشهای متعددی برای تشخیص این عارضه وجود دارد که در این قسمت به مهمترین آنها اشاره می نماییم:
- ام آر آی
- آزمایش خون
- معاینه بالینی
- سی تی اسکن
- تست مایع نخاعی
- آزمایشات خاص ویروسی
- کشت مایع مغزی نخاعی
- آزمایشات سریع برای شناسایی باکتری های خاص
بیشتر بخوانید: تومور مغزی کودکان
روشهای درمان مننژیت مغزی
درمان این بیماری با توجه به شرایط و وضعیت بیماری هر فرد متفاوت بوده که به طور کلی روشهای درمان آن به شرح زیر است:
- داروهای مسکن
- استراحت و مراقبت
- مصرف آنتی بیوتیک
- مصرف دارو ضد ویروس
- مصرف داروهای استروئید
- مصرف داروهای ضد قارچ
- مصرف داروهای ضد عفونت
- تزریق کورتیکواستروئیدها مانند دگزامتازون یا پردنیزون (برای کاهش التهاب)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، مننژیت مغزی یک نوع بیماری التهابی جدی و خطرناک بوده که به سرعت پیشرفت می کند و با علائم و عوارض متعددی همراه است. لازم به ذکر است تشخیص و درمان این بیماری منجر به جلوگیری از آسیب دیدگی دائمی و مرگ می شود. این بیماری دارای انواع مختلفی اعم از ویروسی، باکتریایی، قارچی و انگلی می باشد به همین دلیل درمان این عارضه برای هر فرد متفاوت است. واکسیناسیون یکی از موثرترین روش جهت پیشگیری از این عارضه و کاهش عوارض احتمالی است.
