فتق دیسک کمر یکی از شایع ترین مشکلاتی بوده که باعث کمردرد شدید، بی حسی و ضعف عضلانی در پاها می شود. هنگامی این عارضه رخ می دهد که ماده ژلاتینی داخل دیسک های بین مهره ای از جای خود خارج شده و به اعصاب مجاور فشار وارد می کند. عوامل مختلفی اعم از سبک زندگی کم تحرک، بلند کردن نادرست اجسام سنگین و افزایش سن در بروز این عارضه نقش بسزایی دارد. در این مقاله به بررسی علل و علائم فتق دیسک کمر، روشهای تشخیص، درمان های پزشکی و خانگی و روشهای پیشگیری از این عارضه می پردازیم پس با ما همراه باشید.
فتق دیسک کمر چیست؟
زمانی فتق دیسک کمر یا پارگی دیسک رخ می دهد که یکی از دیسک های بین مهره ای ستون فقرات دچار آسیب شده و بخشی از ماده ژلاتینی درون آن از طریق شکاف یا پارگی لایه خارجی دیسک بیرون بزند. لازم به ذکر است این عارضه باعث ایجاد فشار بر روی اعصاب نخاعی و بروز درد، بی حسی یا ضعف عضلانی در کمر می شود.
همانطور که میدانید دیسک های بین مهره ای نقش ضربه گیر را در ستون فقرات ایفا می کند و از یک بخش خارجی حلقوی مقاوم و یک هسته مرکزی نرم و ژل مانند تشکیل شده اند. این دیسک ها با افزایش سن، حرکات نامناسب، فشار زیاد یا آسیب های ناگهانی دچار فرسایش و پارگی می شوند. در نتیجه، محتویات داخلی آن به بیرون نشت کرده و به اعصاب اطراف فشار وارد می کنند که این موضوع منجر به دردهای شدید، التهاب و محدودیت حرکتی می شود.
علائم فتق دیسک کمر
فتق دیسک کمر با مجموعه ای از علائم مختلف در بدن شما عزیزان بروز می کند که این علائم با توجه به شدت فتق و محل آسیب دیدگی متفاوت است. لازم به ذکر است در صورت مشاهده هر یک از علائم باید به بهترین جراح مغز و اعصاب تهران مراجعه نمایید. در ادامه به برخی از شایع ترین علائم این عارضه اشاره می نماییم:
- ضعف عضلانی در پاها
- کاهش رفلکس های طبیعی
- درد، سوزش یا ضعف در پاها
- حساسیت یا بی حسی در پاها
- درد کمر و انتشار آن به دیگر نواحی
- مشکلات در دفع ادرار یا مدفوع (در موارد نادر)
دلایل بروز فتق دیسک کمر
همانطور که در بالا ذکر کردیم، فتق دیسک کمر بنا به دلایل مختلفی بروز می کند که شامل شرایط فیزیکی، سبک زندگی و حتی ژنتیک می باشد. در اینجا به برخی از اصلی ترین علل بروز این عارضه اشاره می نماییم:
افزایش فشار بر دیسک های کمر
بلند کردن اجسام سنگین به روش نادرست، پیچش های شدید تنه، تکرار حرکات یکسان یا بارگذاری مداوم بر روی کمر منجر به وارد شدن فشار زیادی بر دیسک های بین مهره ای و بروز فتق دیسک کمر می شود. همچنین لازم به ذکر است اضافه وزن و چاقی خطر بروز این عارضه را افزایش می دهد.
تغییرات ناشی از پیری
بهتر است بدانید با گذشت زمان و افزایش سن، به تدریج دیسک های کمر خشک و کم انعطاف می شوند. این تغییرات طبیعی باعث کاهش توانایی دیسک ها در جذب ضربات و شوک ها و بروز فتق دیسک می شود.
آسیب های ناشی از تصادف یا ضربه
تصادفات، سقوط از ارتفاع یا ضربات مستقیم به ناحیه کمر منجر به آسیب های جدی به دیسک های ستون فقرات می شود. لازم به ذکر است این آسیب دیدگی باعث پاره شدن یا بیرون زدگی دیسک کمر آن می شود.
بیشتر بخوانید: شکستگی مهره کمر
بیماری های زمینه ای
برخی بیماری ها مانند آرتروز مفاصل ستون فقرات، استئوپروز (پوکی استخوان) و بیماری های مادرزادی ستون فقرات منجر به تضعیف دیسک های کمر و افزایش احتمال بروز فتق دیسک می شوند. همچنین لازم به ذکر است این مشکلات منجر به ضعف ساختار ستون فقرات و آسیب پذیری بیشتر دیسک ها می گردد.
عوامل ژنتیکی
طبق تحقیقات بدست آمده برخی افراد به دلیل عوامل ژنتیکی مستعد فتق دیسک کمر هستند. در صورتی که سابقه بیماری های دیسک کمر در خانواده تان وجود داشته باشد، احتمال بروز این مشکل در شما بیشتر خواهد شد.
وضعیت نامناسب بدن
وضعیت نامناسب بدن هنگام نشستن، ایستادن یا بلند کردن اجسام یکی از دلایل بروز فتق دیسک کمر محسوب می شود. تکیه بر شیوه های نادرست حرکتی باعث وارد آمدن فشار اضافی به دیسک ها و در نهایت باعث آسیب دیدگی آنها می شود.
روشهای تشخیص فتق دیسک کمر
تشخیص فتق دیسک کمر شامل روشهای مختلفی بوده که در ادامه به برخی از مهمترین روشهای تشخیص اشاره می نماییم:
- رادیوگرافی (X-ray)
- سی تی اسکن (CT scan)
- آزمایشهای الکتروفیزیولوژیک
- تصویربرداری با ام آر آی (MRI)
- معاینه بالینی و شرح حال بیمار
- آزمایش های تکمیلی مانند پانورامیک کمر یا پروفایل ستون فقرات
بیشتر بخوانید: روشهای درمان آرتروز کمر
روشهای درمان فتق دیسک کمر
درمان فتق دیسک کمر به دو دسته اصلی درمان های غیر جراحی و جراحی تقسیم می شود که مهمترین روشهای درمان این عارضه به شرح زیر است:
- دارو درمانی
- تزریق استروئید
- جراحی لامینکتومی
- جراحی دیسککتومی
- جراحی فیوژن مهره ها
- فیزیوتراپی و ورزش درمانی
- استراحت و محدودیت فعالیت
- استفاده از بریس یا کمربند طبی
- روشهایی مانند طب سوزنی، ماساژ، گیاهان دارویی
- درمان خانگی مانند استفاده از کمپرس سرد و گرم، مصرف داروهای ضد درد و انجام تمرینات کششی خفیف
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، فتق دیسک کمر یکی از مشکلات شایع و آزاردهنده بوده که با علائمی اعم از درد، ضعف عضلانی، بی حسی و سوزش در نواحی مختلف بدن بروز می کند. درمان این عارضه به شدت علائم و میزان آسیب دیدگی آن بستگی دارد و شامل درمان های غیرجراحی و در موارد شدیدتر جراحی های مختلفی مانند دیسککتومی، لامینکتومی و فیوژن مهرهها می باشد.
